Pierwsze trzy lata życia dziecka, to czas intensywnego rozwoju. Jest wzruszająco, inspirująco i chwilami bardzo ciężko, szczególnie, gdy nie wiemy jak wspierać Maluchy w przeżywaniu trudnych emocji.
No właśnie używam określenia „trudne”, a nie negatywne ponieważ wszystkie emocje są nam potrzebne. Po prostu niektóre są dla nas nieprzyjemne i wynikają z deficytu naszych potrzeb. Opiekując nasze potrzeby możemy mieć wpływ na nasze emocje. Mając świadomość własnych emocji, co czujemy, czego potrzebujemy – możemy lepiej radzić sobie w różnych sytuacjach, a także wspierać dzieci.
Wszystkie emocje są nam potrzebne, ponieważ o czymś nas informują. W codziennej komunikacji z dzieckiem i rodzicami, warto pokazywać im, że wszystkie emocje czemuś nam służą i przeżywanie ich jest dobre. Chodzi o to w jaki sposób te emocje przeżywać, by nie ranić innych i nie naruszać pewnych ustalonych społecznie norm.
Złość wysyła nam informację, że ktoś przekracza nasze granice. Smutek informuje nas o braku i tęsknocie. Strach o potencjalnym niebezpieczeństwie. Mając świadomość, że każda emocja czemuś służy – możemy ją przyjąć z większą uważnością i łagodnością. Podczas mojej wieloletniej pracy z Maluchami zauważyłam, jak ważne jest opiekowanie własnych emocji. Gdy zaczęłam przyglądać się im, sprawdzać z czym zaczynam dzień – lepiej radziłam sobie w trudnych sytuacjach, z którymi przychodziły do mnie dzieci. Miałam w środku więcej miejsca, by przyjąć dziecko i jego problemy.
To przyjmowanie dziecka i jego emocji w psychologii nazywamy „kontenerowaniem” emocji. Czym jest to kontenerowanie? Małe dziecko nie potrafi samodzielnie poradzić sobie ze złością, smutkiem, strachem, frustracją. Zadaniem dorosłego – rodzica i opiekuna- jest „wziąć” te emocje Malucha, a potem „oddać” mu w łagodniejszej formie. Trochę tak, jakbyśmy byli pojemnikiem, który mieści te trudne emocje, przechowuje aż trochę się ułożą i potem oddaje.
W jaki sposób „kontenerować” emocje dziecka? Nasza obecność, relacja i odpowiadanie na sygnały, które wysyła nam Maluch – to wszystko wiąże się właśnie z pomieszczaniem tych emocji. Jeśli Maluch nie radzi sobie z jakimś zadaniem, wyzwaniem, np. z budową wieży z klocków. Pojawia się w nim dużo frustracji, a my jesteśmy obok, odpowiadamy na jego niezadowolenie, nazywamy te emocje – wtedy pomagamy mu w poradzeniu sobie z nimi.
Bardzo często w gabinecie spotykam rodziców, którzy boją się trudnych emocji dziecka. Chcą zdjąć z Malucha ciężar, by nie odczuwał złości, straty i frustracji. Tymczasem każda z tych emocji jest rozwojowa. Jeśli będziemy towarzyszyli Maluchowi w przeżywaniu jej – adekwatnie do wieku i możliwości dziecka. To nasze działanie będzie miało charakter wpierający. Nie zabierzemy dziecku kamieni spod nóg, ale pokażemy jak przechodzić po takiej drodze i co zrobić, gdy się potykamy.
Ale pamiętaj, że…
Towarzyszenie dziecku w trudnych emocjach jest bardzo obciążające dla nas dorosłych. Dlatego tak ważne jest, by dbać o swój dobrobyt – opróżniać swój pojemniczek, by było miejsce na emocje tych najmłodszych.
W pracy z dziećmi bardzo ważną rolę odgrywa wsparcie. Spotkanie zespołu, rozmowa z koleżanką/kolegą, z którą prowadzicie grupę, albo udział w superwizji (rozmowa z osobą, która ma doświadczenie w danym obszarze, nie jest zaangażowana emocjonalnie. Możemy użyć również określenia mentoring). Codzienne przyglądanie się swoim emocjom, na przykład prowadząc dziennik lub zadając sobie przed pracą pytanie „Z czym zaczynam dzisiejszy dzień?” mogą być pomocne w codzienności z Maluchami, ich emocjami i potrzebami.
A na koniec zostawiam Was z jednym z moich ulubionych cytatów Janusza Korczaka:
„Dziecko chce być dobre. Jeśli nie umie – naucz. Jeśli nie wie – wytłumacz. Jeśli nie może – pomóż.”
Życzę Wam, żebyście w codziennej pracy z Maluchami mieli chęci i siły, by być z nimi i im pomagać.
Tekst napisała: Magdalena Owczarek, trener i psycholog, który na dzieciach zna się, tak na serio dobrze. Szkoli, uczy, propaguje, edukuje jak zrozumieć, rzeczywistość postrzeganą przez dzieci najmłodsze. Autorka bloga https://malgorzataowczarek.pl/










